Home › Nieuws en verhalen

Samen werken aan betere hartchirurgie in Dodoma, Tanzania

Zorgprofessionals van Benjamin Mkapa Hospital en hun Nederlandse collega’s samen in operatiekleding in Dodoma.

In oktober 2026 werkten Stichting ICProgress, Medisch Spectrum Twente (MST) en Benjamin Mkapa Hospital (BMH) opnieuw samen in Dodoma, Tanzania. Tijdens het werkbezoek stond de cardiochirurgische zorg centraal, van de voorbereiding op een hartoperatie tot de intensieve bewaking en het herstel erna.

De teams bouwden voort op hun bestaande samenwerking. Ze opereerden samen, gaven praktische scholing en wisselden aan het bed kennis uit. Daarbij sloten ze aan bij de dagelijkse praktijk, de beschikbare middelen en de behoeften van de zorgprofessionals in Dodoma.

Vijf complexe hartoperaties in Dodoma

Het team opereerde vijf patiënten met uiteenlopende, complexe hartafwijkingen. Bij de meesten ging het om ernstige klepafwijkingen als gevolg van reumatische hartziekte. Twee patiënten kregen een reparatie van de mitralisklep vanwege ernstige vernauwing, lekkage of beide.

Een derde patiënt onderging een mitralisklepreparatie en een aortaklepvervanging. Bij deze patiënt was ook sprake van ernstige pulmonale hypertensie, een verhoogde bloeddruk in de longcirculatie. Een andere patiënt onderging een Bentall-procedure. Daarbij werden de aortaklep en aortawortel vervangen vanwege een aneurysma en ernstige lekkage van de aortaklep. Bij een kind sloot het team een opening in het tussenschot tussen de hartboezems, een atriumseptumdefect (ASD).

De verschillen tussen de ingrepen boden gelegenheid om ervaringen uit te wisselen. Bij meerdere klepafwijkingen, pulmonale hypertensie of uitgebreide aortachirurgie is het extra belangrijk om de bloedsomloop goed te bewaken en complicaties vroeg te herkennen.

De eerste uren op de hartbewaking

Na hun operatie werden de patiënten opgevangen op de Cardiac Care Unit (CCU/ICU2) van Benjamin Mkapa Hospital. In die eerste uren kunnen de bloedsomloop, ademhaling en het hartritme snel veranderen. Artsen en verpleegkundigen moeten zulke veranderingen herkennen en waar nodig behandelen.

De teams besteedden aandacht aan de systematische beoordeling van patiënten, bewaking van de bloedsomloop, beademing, vochtbalans en bloedverlies. Ook thoraxdrains, tijdelijke pacemakers, hartritmestoornissen, pijnbestrijding en sedatie kwamen aan bod. Samen bespraken ze wanneer ondersteuning kan worden afgebouwd en aan welke signalen ze complicaties kunnen herkennen. Steeds stond dezelfde vraag centraal. Wat heeft deze patiënt op dit moment nodig?

Leren van en met elkaar

Samen aan het bed werken maakte het mogelijk om medische kennis meteen te verbinden met de dagelijkse praktijk in Dodoma. De teams bespraken onder meer ECG-interpretatie, bloedstolling, bloedingen na een operatie en acute verslechtering. Ze besteedden ook aandacht aan reanimatie, defibrillatie en het handelen in acute situaties na hartchirurgie.

De artsen en verpleegkundigen van Benjamin Mkapa Hospital werken dagelijks met complexe patiëntengroepen. Door elkaars werkwijzen te leren kennen, vragen te stellen en samen naar oplossingen te zoeken, deelden beide teams hun kennis en ervaring.

Fysiotherapie tijdens het herstel

De zorg gaat verder zodra een patiënt de operatiekamer verlaat. Fysiotherapie ondersteunt de ademhaling en het ophoesten, helpt longcomplicaties te voorkomen en begeleidt patiënten bij het weer bewegen. Afhankelijk van de toestand van de patiënt begint dat met eenvoudige oefeningen in bed. Daarna volgen rechtop zitten, uit bed komen, staan en lopen.

Fysiotherapeuten, verpleegkundigen en artsen stemmen af wanneer een patiënt toe is aan de volgende stap. Ze houden rekening met de bloedsomloop, ademhaling, pijn en belastbaarheid. Zo helpt de begeleiding patiënten om weer zo zelfstandig mogelijk te worden.

Een veilige overdracht naar de intensive care

Bij de overdracht van de operatiekamer naar de CCU wordt de patiënt aangesloten op de bewakingsapparatuur, terwijl het team belangrijke informatie deelt. De teams in Dodoma bespraken hoe de SBAR-methode (Situation, Background, Assessment, Recommendation) structuur kan geven aan dit moment. Een rustige omgeving, een duidelijke taakverdeling en de aanwezigheid van direct betrokken collega’s helpen daarbij.

De cardioanesthesioloog, cardiochirurg, anesthesiemedewerker, ontvangende arts en verantwoordelijke verpleegkundigen hebben ieder hun rol. Ze bespreken het verloop van de operatie, bloedsomloop en ademhaling, medicatie, bloedverlies, drains, pacemakerinstellingen en mogelijke complicaties. Er moet ook ruimte zijn voor vragen.

Duidelijke afspraken als snel handelen nodig is

Bloedingen, hartritmestoornissen en problemen met de bloedsomloop of ademhaling kunnen snel ontstaan. Daarom is het belangrijk dat verpleegkundigen weten welke arts direct bereikbaar is, wie verantwoordelijk is en wanneer extra expertise nodig is. Dat geldt ook als iemand met spoed terug moet naar de operatiekamer. Goede afstemming tussen de CCU, cardiochirurgie, anesthesiologie en het operatieteam helpt om tijdig te beslissen en te handelen.

Apparatuur op een vaste plek

De teams bekeken ook de inrichting van de bedplekken waar patiënten na hun operatie worden opgevangen. Als uitgeleende apparatuur niet tijdig terugkomt, kan dat vertraging geven. Een vaste inventaris per bed, duidelijke opslagplekken en regelmatige controles van monitoren, infuuspompen, beademingsapparatuur en spoedmaterialen helpen dat voorkomen.

Verder samenwerken in Dodoma

De samenwerking tussen Stichting ICProgress, Medisch Spectrum Twente en Benjamin Mkapa Hospital richt zich op het hele zorgtraject. Door samen te opereren en van elkaars werkwijzen te leren, werken de teams verder aan de hartchirurgische zorg in Dodoma, met de patiënt als uitgangspunt.

Met dank aan de opstellers van het verslag: Jan G. Grandjean, Rik T. Gerritsen, Nicoline Snellers, Nicobert Wietsma, Sanne Wolverink en Carien Scheltinga.

Lees ook het eerdere missieverslag uit Tanzania

Meer over Benjamin Mkapa Hospital

Deel dit bericht

Blijf op de hoogte

Lees meer over het werk van Focus voor Afrika en de mensen achter onze projecten.

Deel dit bericht

Help mee en maak het verschil

Met jouw steun kunnen we meer mensen helpen.