In dit verhaal
ZGT Overzee missie 2 bracht Nederlandse en Tanzaniaanse zorgprofessionals samen bij het Benjamin Mkapa Hospital in Dodoma. Tijdens het bezoek werkten zij samen op de operatiekamers, deelden zij kennis en verzorgden zij onderwijs.
ZGT Overzee missie 2: meer dan opereren alleen
In het Benjamin Mkapa Hospital in Dodoma werken Nederlandse en Tanzaniaanse zorgprofessionals samen aan betere zorg, kennisoverdracht en duurzame verbetering.
Een medische missie in Tanzania betekent niet alleen medische zorg verlenen of hulpmiddelen meenemen. Minstens zo belangrijk zijn kennis delen, samenwerken en van elkaar leren. Dat werd opnieuw duidelijk tijdens onze tweede missie naar het Benjamin Mkapa Hospital (BMH) in Dodoma. Een intensieve week waarin zorgprofessionals uit Nederland en Tanzania samenwerkten, ervaringen uitwisselden en keken hoe we de zorg samen verder kunnen verbeteren.
Op weg naar het Benjamin Mkapa Hospital
Onze reis begon vanuit ZGT in Hengelo. Met een groep zorgprofessionals vertrokken we richting Tanzania. Na een tussenstop in Istanbul reisden wij verder naar Dar es Salaam, waar we midden in de nacht aankwamen.
Daar wachtte direct een eerste uitdaging: zes van onze 23 koffers bleken niet te zijn aangekomen. Gelukkig waren de koffers met medische materialen en toilettassen er wel. Na het invullen van de nodige formulieren bij Lost & Found konden we onze reis vervolgen.
Dr. Isack Rugemalila van het Benjamin Mkapa Hospital was speciaal vanuit Dodoma naar Dar es Salaam gekomen om ons te ontvangen. Vanaf het vliegveld reisden we naar het treinstation en vervolgens per elektrische trein naar Dodoma. Na inmiddels bijna 24 uur onderweg te zijn geweest, zagen we vanuit de trein Tanzania langzaam ontwaken. Mensen gingen aan het werk op het land en overal om ons heen kwam het dagelijkse leven op gang.
Het voelde goed om weer terug te zijn.


Een warm welkom in Dodoma
In het Benjamin Mkapa Hospital werden we bijzonder hartelijk ontvangen. Tijdens een officiële ontvangst spraken de plaatsvervangend directeur en verschillende artsen hun waardering uit voor onze komst en de samenwerking.
Een belangrijk moment was de officiële overhandiging van het Memorandum of Understanding (MoU). In dit document worden de gezamenlijke doelen, rollen en intenties van de samenwerking vastgelegd. Daarmee krijgt de samenwerking tussen de betrokken partijen steeds meer vorm.
Na het officiële gedeelte ging iedereen direct aan de slag. Op de operatiekamers werden verschillende ingrepen uitgevoerd, waaronder keizersneden, laparoscopische operaties (kijkoperaties in de buik), hysteroscopieën (kijkonderzoeken van de baarmoeder), liesbreukoperaties en orthopedische procedures.
Daarbij draaide het nadrukkelijk niet alleen om het uitvoeren van operaties. Samen opereren betekent ook technieken bespreken, ervaringen uitwisselen en kennis overdragen. Zo werd er onderwijs gegeven aan lokale artsen over technieken binnen de laparoscopische chirurgie en werden verschillende operaties gezamenlijk met de Tanzaniaanse collega’s uitgevoerd.


Kennisoverdracht tijdens de medische missie in Tanzania
Ook buiten de operatiekamer werd intensief samengewerkt. Op de recovery zagen we bijvoorbeeld hoe waardevol het is om praktische kennis rechtstreeks met collega’s te delen.
Een belangrijk onderwerp was het warmtemanagement van patiënten. Een patiënt die tijdens en na een operatie te veel afkoelt, kan daar nadelige gevolgen van ondervinden. Samen met de Tanzaniaanse collega’s werd daarom gekeken hoe dit beter georganiseerd kan worden.
Ook de pijnscore en de Post Anesthesia Recovery Score (PAR-score) kwamen aan bod. Met deze score kan gedurende het verblijf op de recovery systematisch worden beoordeeld hoe het met een patiënt gaat en wanneer iemand voldoende hersteld is om naar de verpleegafdeling te gaan.
Tijdens een eerder bezoek was er nog enige terughoudendheid rond veranderingen op de recovery. Nu stonden collega’s duidelijk meer open voor nieuwe ideeën. Dat lijkt misschien een kleine stap, maar voor duurzame verbetering van de zorg is juist die bereidheid om samen te leren essentieel.


Gezondheidszorg in Tanzania: een andere werkelijkheid
Een medische missie in Tanzania laat ook zien hoe anders gezondheidszorg georganiseerd kan zijn dan we in Nederland gewend zijn.
Dat wordt heel tastbaar wanneer een patiënt geopereerd moet worden. Vooraf moet de factuur voor de operatie worden betaald. Met het betaalbewijs kan de patiënt vervolgens een doos ophalen waarin de benodigde medicijnen, infusen en materialen voor eenmalig gebruik zitten. Denk aan antibiotica, pijnstillers, infusen en bijvoorbeeld een urinekatheter.
Met deze doos gaat de patiënt naar het operatiecomplex. Materialen die na de operatie niet zijn gebruikt, gaan terug naar de apotheek. De patiënt krijgt het bijbehorende bedrag terug of het wordt verrekend met de rekening van de zorgverzekeraar.
Voor veel mensen betekent een operatie daardoor niet alleen een medische ingreep, maar ook een belangrijke financiële beslissing.
Dat heeft zelfs invloed op het moment waarop mensen voor een behandeling naar het ziekenhuis komen. Veel mensen in de omgeving verdienen hun inkomen in de landbouw. Tijdens het productieve regenseizoen kunnen zij het zich nauwelijks veroorloven om langere tijd niet te werken. Een operatie kan dan betekenen dat er tijdelijk geen inkomen is, terwijl tegelijkertijd de medische behandeling moet worden betaald.
Samen trainen en kennis delen
Naast operaties en patiëntenzorg speelde onderwijs een belangrijke rol tijdens onze missie. Samen met Paschal, een verpleegkundige van de spoedeisende hulp, werden bijvoorbeeld reanimatietrainingen georganiseerd.
Twee groepen studenten kregen training in Basic Life Support (BLS), de basis van reanimatie. De samenwerking met Paschal bestond al vanuit een eerder bezoek en kon tijdens deze missie worden voortgezet. De studenten waren enthousiast en actief betrokken bij de lessen.
Dit laat goed zien waarom een medische missie in Tanzania veel verder gaat dan de patiënten die tijdens één week behandeld kunnen worden.
Een operatie helpt een patiënt op dat moment. Kennis die je overdraagt aan artsen, verpleegkundigen en studenten kan daarna steeds opnieuw worden toegepast. Daarmee ontstaat een effect dat veel langer doorwerkt dan de duur van ons bezoek.
Zorg gaat verder dan medische behandelingen
Tijdens de week was er ook ruimte voor een andere vorm van hulp. De meegenomen kleding werd uitgestald bij het skillslab van het ziekenhuis, zodat medewerkers van onder andere de schoonmaak en groenvoorziening kleding konden uitzoeken.
Een deel van de sportkleding kreeg een bijzondere bestemming. Sufiani, die het skillslab beheert, nam kleding mee voor kinderen van een basisschool. Niet veel later ontvingen we foto’s waarop de kinderen de shirts droegen.
Ook bezochten we de kinderafdeling en de NICU, de intensivecareafdeling voor te vroeg geboren baby’s. Op de kinderafdeling werden knuffels uitgedeeld. Voor de premature baby’s waren kleine gehaakte octopusjes meegenomen. De gekrulde tentakels geven de baby’s iets om vast te houden. Hierdoor trekken ze mogelijk ook minder snel aan bijvoorbeeld infuus- of zuurstofslangen.
Het zijn momenten die buiten de medische behandeling zelf vallen, maar tegelijkertijd laten zien dat zorg veel meer omvat dan alleen een operatie of medicijn.


Samenwerken aan duurzame zorg in Tanzania
Aan het einde van het bezoek kwamen het Nederlandse team en de collega’s van het Benjamin Mkapa Hospital nog eenmaal samen. Vanuit het ziekenhuis werd uitgebreid stilgestaan bij de samenwerking en de wens uitgesproken om deze in de toekomst verder voort te zetten.
Terugkijkend was het een intensieve week vol operaties, trainingen, gesprekken en bijzondere ontmoetingen. Maar misschien zit de belangrijkste opbrengst niet in het aantal uitgevoerde operaties of trainingen.
De echte waarde zit in de samenwerking die groeit.
Artsen die samen opereren. Verpleegkundigen die ervaringen uitwisselen. Studenten die nieuwe vaardigheden leren. Mensen die elkaar steeds beter leren kennen en daardoor gemakkelijker kennis durven delen en veranderingen kunnen doorvoeren.
Een medische missie in Tanzania duurt misschien maar een week, maar een goede samenwerking kan jarenlang doorgaan. En juist daarin ligt de mogelijkheid om blijvend verschil te maken: niet door de zorg over te nemen, maar door samen te werken aan zorg die steeds sterker wordt.
Lees ook over de eerdere missie naar Benjamin Mkapa Hospital en de internationale samenwerking voor hartzorg. Meer informatie over de stichting staat bij ZGT Overzee.


